Ses klonlama ve KVKK: konuklarınızdan alacağınız izinde neler olmalı?
Videonuzdaki konukların sesini yapay zekâ ile klonlayıp başka dillerde konuşturmadan önce, her konuşmacıdan bu iş için ayrı, bilgilendirilmiş ve özgürce verilmiş bir izin alın; izni yazılı tutun ve neyi kapsadığını açıkça yazın.
Kısaca
- Ses, KVKK'ya göre kişisel veridir; sesten kişiyi tanıyan bir model üretmek biyometrik veri işleme sayılabilir.
- Bu yüzden temkinli yol, sesi klonlanacak her konuşmacıdan açık rıza almaktır.
- Aydınlatma metni ile rıza beyanını ayrı belgeler olarak hazırlayın.
- İzin metninde amaç, diller, yayın yeri, süre, silme ve geri çekme mutlaka yer almalı.
- İzin alamadığınız kişinin sesini klonlamayın: nötr sesle seslendirin, altyazı verin ya da çıkarın.
Not: Bu yazı genel bilgi içerir, hukuki tavsiye değildir; kendi durumunuz için bir avukata danışın.
Ses KVKK'ya göre kişisel veri midir?
Evet. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) md. 3, kişisel veriyi "kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi" olarak tanımlar. Bir konuğun sesi, onu tanıyan biri için kim olduğunu doğrudan ortaya koyar. Yani videonuzdaki ses kaydı zaten kişisel veridir.
Ses klonlamada bir adım daha atılır: kişinin sesinden, onun ses özelliklerini taşıyan ve onu tanınır kılan bir model üretilir. Bu işlem biyometrik veri işleme olarak değerlendirilebilir. Biyometrik veri, KVKK md. 6'da özel nitelikli kişisel veriler arasında sayılır ve daha sıkı korunur.
KVKK md. 6, 2024 yılında 7499 sayılı Kanunla değiştirildi ve özel nitelikli verilerin işlenme şartları yeniden düzenlendi. Güncel metni resmi kaynaktan kontrol edin. Pratikte içerik üreticisi için en güvenli yol değişmiyor: sesi klonlanacak kişiden açık rıza almak.
Açık rıza tam olarak ne demek?
KVKK md. 3, açık rızayı "belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rıza" olarak tanımlar. Bu üç unsur pratikte şunu ifade eder:
- Belirli bir konuya ilişkin: "Her türlü kullanıma izin veriyorum" gibi genel bir cümle yetmez. Hangi videolar, hangi diller ve hangi amaç için izin verildiği açıkça yazılmalı.
- Bilgilendirmeye dayanan: Konuk, sesinin klonlanacağını, bu klonun neler söyleyeceğini ve nerede yayımlanacağını izin vermeden önce anlamış olmalı.
- Özgür iradeyle açıklanan: İzin, çekime katılmanın ya da ödemenin şartı gibi dayatılmamalı. Konuk "hayır" diyebilmeli ve bunun bir bedeli olmamalı.
Aydınlatma metni ile rıza beyanı aynı şey mi?
Hayır. KVKK md. 10, veri sorumlusuna kişiyi bilgilendirme, yani aydınlatma yükümlülüğü getirir. Açık rıza ise kişinin onay beyanıdır. İkisi farklı şeylerdir.
Bu yüzden aydınlatma metnini ve rıza beyanını ayrı tutmanız önerilir. Konuk önce neyin, neden ve nasıl yapılacağını okur; sonra ayrı bir beyanla onay verir. İkisini tek bir uzun metne gömmek, rızanın gerçekten bilinçli verilip verilmediğini tartışmalı hale getirebilir.
KVKK dışında hangi haklar gündeme gelir?
Türk Medeni Kanunu md. 24, kişilik hakkına hukuka aykırı saldırıya karşı koruma sağlar. Kişinin sesi de kişiliğinin bir parçası olarak bu koruma kapsamında değerlendirilebilir. Birinin sesini onun söylemediği sözleri başka bir dilde söyletmek için kullanmak, izin yoksa bu açıdan da sorun yaratabilir.
Profesyonel seslendirme sanatçılarıyla çalışıyorsanız, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'ndaki icracı sanatçı hakları da gündeme gelebilir; bunu ayrıca bir avukatla değerlendirin.
İzin metninde (muvafakatname) hangi başlıklar olmalı?
Aşağıdaki liste tam bir sözleşme metni değil, izin metninizde yer alması gereken örnek madde başlıklarıdır:
- Taraflar ve iletişim: Kanal sahibi ile konuğun adı ve iletişim bilgileri.
- Kapsanan kayıtlar: Hangi video, bölüm ya da kayıtların izne dahil olduğu.
- Amaç: Sesin yapay zekâ ile klonlanması ve videonun başka dillere dublajlanması.
- Diller: Dublajın yapılacağı diller tek tek.
- Yayın yeri: Hangi kanal ve hangi platformlarda yayımlanacağı.
- Süre: İznin ne kadar süre geçerli olduğu.
- Ses profilinin silinmesi: Klonlanan ses profilinin ne zaman silineceği.
- Rızayı geri çekme: Konuğun iznini geri çekme hakkı, bunu nasıl bildireceği ve geri çekilirse ne olacağı.
- Yurt dışına aktarım: Varsa, ses verisinin yurt dışındaki bir hizmete aktarılıp aktarılmadığı.
- Ücret: Varsa, ödemenin tutarı ve koşulları.
- Reşit olmayanlar: Konuk reşit değilse veli veya vasinin imzası.
- Tarih ve imza.
Kimden izin almanız gerekir?
Sesi klonlanacak herkesten. Bu genellikle şu kişileri kapsar:
- Videoya katılan konuklar,
- Röportaj yaptığınız kişiler,
- Ortak sunucular,
- Arka planda belirgin şekilde konuşan ve sesi dublajda yer alacak kişiler.
Kendi izniniz yalnızca kendi sesinizi kapsar. Konuklu bir videoda her konuşmacı için ayrı izin gerekir. Bir konuşmacının izni, aynı videodaki diğer konuşmacılar adına verilmiş sayılmaz; ekip arkadaşlarınız ve düzenli konuklarınız için de bu böyledir.
İzni ne zaman ve nasıl almalısınız?
En kolay an, çekimden öncedir. Konuk henüz kayda girmeden, videonun ileride başka dillere dublajlanabileceğini ve bunun için sesinin klonlanacağını anlatın. Çekim bittikten aylar sonra izin istemek hem zordur hem de konuğu baskı altında hissettirebilir.
Pratikte şu adımlar işinizi kolaylaştırır:
- Aydınlatma metnini ve rıza beyanını konuğa önceden gönderin, okuması için zaman tanıyın.
- Konuğun sorularını yanıtlayın; özellikle sesinin neler söyleyeceğini ve hangi dillerde duyulacağını netleştirin.
- İmzalı beyanın bir kopyasını konuğa verin, birini de kendiniz saklayın.
- Arşivdeki eski videoları dublajlamak istiyorsanız, o videolardaki konuklara ayrıca ulaşıp yeni izin alın.
- Kapsamı genişletmek istediğinizde, örneğin yeni bir dil eklediğinizde, izni güncelleyin.
İzin alamıyorsanız ne yapabilirsiniz?
Sokak röportajı gibi durumlarda konuşan kişiye sonradan ulaşmak çoğu zaman mümkün olmaz. Bu durumda o kişinin sesini klonlamayın. Seçenekleriniz şunlardır:
- Nötr ses: O kişinin repliklerini, kimseye ait olmayan nötr bir sesle seslendirin.
- Altyazı: Orijinal sesi bırakıp çeviriyi altyazıyla verin.
- Çıkarma: O kişinin bölümünü videonun dublajlı sürümünden çıkarın.
Konuk rızasını geri çekerse ne olur?
Rıza geri çekildiğinde o kişinin ses profili silinmeli ve o sesle yeni dublaj yapılmamalıdır. Daha önce yayımlanmış dublajlı videolarla ne yapılacağı ise duruma göre değişebilir.
Bu belirsizliği sonradan tartışmak yerine, izin metninde önceden yazılı olarak belirleyin: yayımlanmış video yayında mı kalacak, nötr sesle mi yeniden seslendirilecek, yoksa kaldırılacak mı? Bunu konukla baştan konuşmak iki tarafı da korur.
Resmi kaynaklar
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- Kişisel Verileri Koruma Kurumu
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (mevzuat.gov.tr)
Ses izninin genel çerçevesi için yapay zekâ dublajında ses izni makalemize, kanalınızı yeni dillere açmanın adımları için Türkçe YouTube kanalınızı İngilizceye açmak yazımıza bakabilirsiniz.
Dublayer konuk iznini nasıl ele alıyor?
Dublayer'da iş başlamadan önce her konuşmacı için izin onaylanır. İzni olmayan bir konuşmacının sesi klonlanmaz; replikleri nötr bir sesle seslendirilir ya da çıkarılır.
Ses profili yalnızca o müşterinin videoları için kullanılır; paylaşılmaz, satılmaz ve plan bitince silinir. Her müşteriye özel bir sunucu ayrılır ve ses o sunucudan çıkmaz. Yüklenen hiçbir içerik, hiçbir modelin eğitiminde kullanılmaz. Ayrıntılar için ses izni politikamıza bakabilirsiniz.
Kendi videolarınızı konuşmak için teklif isteyin, sizinle bir görüşme ayarlayalım.
Not: Bu yazı genel bilgi içerir, hukuki tavsiye değildir; kendi durumunuz için bir avukata danışın.
Sık sorulan sorular
Konuk videoya çıkmayı kabul ettiyse sesini klonlamak için ayrıca izin gerekir mi?
Temkinli yol, ayrıca izin almaktır. Videoya çıkmayı kabul etmek, sesinden bir model üretilmesine ve başka dillerde konuşturulmasına onay vermek anlamına gelmeyebilir. Açık rıza belirli bir konuya ilişkin olmalıdır; bu yüzden ses klonlama ve dublaj için ayrı ve açık bir izin alın.
Sözlü izin yeterli mi?
Sözlü izni sonradan kanıtlamak zordur. İzni yazılı ya da en azından kayıt altına alınabilir bir biçimde, tarihli ve hangi videoları, dilleri ve süreyi kapsadığı belli olacak şekilde almanız önerilir.
Konuk iznini geri çekerse yayımlanmış videoyu silmek zorunda mıyım?
Bunun cevabı duruma ve aranızdaki anlaşmaya göre değişebilir. Bu yüzden rıza geri çekilirse yayımlanmış dublajlı videolarla ne yapılacağını izin metninde önceden yazılı olarak belirleyin ve emin değilseniz bir avukata danışın. Ses profilinin silinmesi ve yeni dublaj yapılmaması ise geri çekmenin doğal sonucudur.